Skolyoz Hangi Durumlarda İlerler? Eskişehir’de Skolyoz Takibi ve Tedavisi

“Çocuğumda skolyoz var, ilerler mi?”

Skolyoz tanısı alan çocukların ve ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri budur. Özellikle büyüme çağında fark edilen omurga eğrilikleri, ailelerde doğal olarak endişeye neden olabilir. Ancak skolyozun ilerleme riskini değerlendirirken yalnızca röntgendeki dereceye bakmak yeterli değildir.

Güncel bilimsel literatür, skolyozun ilerleme riskinin birden fazla faktörün birlikte değerlendirilmesiyle daha doğru anlaşılabileceğini göstermektedir. Özellikle çocuğun büyüme potansiyeli, Cobb açısı, eğriliğin tipi, iskelet olgunluğu ve takiplerde eğriliğin nasıl değiştiği önem taşır. [1][2][3]

Skolyoz neden ilerleyebilir?

Adölesan idiopatik skolyoz, özellikle 10–18 yaş arasında ortaya çıkan, nedeni tek bir faktörle açıklanamayan üç boyutlu bir omurga deformitesidir. Güncel kılavuzlar skolyozun değerlendirilmesinde yalnızca mevcut eğriliğin değil, çocuğun büyüme sürecinin ve ilerleme riskinin de dikkate alınmasını önermektedir. [1]

Skolyozun ilerleme riski özellikle büyümenin hızlandığı dönemlerde önem kazanır. Çocuk büyümeye devam ederken omurgadaki mevcut eğrilik değişebilir ve bazı eğrilikler daha belirgin hale gelebilir.

Bu nedenle “Skolyoz kaç derece?” sorusunun yanında mutlaka “Çocuğun büyümesi ne durumda?” sorusu da sorulmalıdır.

1. Büyüme devam ediyorsa ilerleme riski artabilir

Skolyoz açısından en önemli dönemlerden biri büyüme atağının yaşandığı dönemdir.

Çocuğun iskelet gelişimi tamamlanmamışsa, önünde hâlâ önemli miktarda büyüme bulunur. Bu nedenle özellikle büyüme potansiyeli yüksek çocuklarda mevcut eğriliğin düzenli olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Burada yalnızca kronolojik yaşa bakmak yeterli değildir. İskelet olgunluğunu değerlendirmek için Risser evresi ve bazı durumlarda Sanders gibi farklı değerlendirme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Ancak 2024 yılında yayımlanan sistematik bir derleme, hiçbir tek iskelet olgunluğu göstergesinin skolyozun gelecekteki seyrini tek başına kusursuz şekilde öngöremeyeceğini ortaya koymuştur. Araştırmacılar skolyozun çok faktörlü bir durum olduğunu ve birden fazla parametrenin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. [2]

2. Cobb açısı yükseldikçe dikkat artmalıdır

Skolyoz değerlendirmesinde en sık kullanılan ölçümlerden biri Cobb açısıdır.

Eğriliğin derecesi, takip ve tedavi kararlarında önemli bilgiler sağlar. Sistematik bir derlemede, özellikle başlangıç Cobb açısının 25 derecenin üzerinde olmasının, adölesan idiopatik skolyozda eğri ilerlemesi açısından önemli bir öngördürücü olduğu bildirilmiştir. [3]

Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır:

25 derecenin üzerindeki her skolyoz mutlaka ilerleyecek anlamına gelmez.

Cobb açısı, çocuğun yaşı, büyüme potansiyeli, iskelet olgunluğu ve eğriliğin özellikleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle tek bir röntgen görüntüsüne bakarak geleceğe ilişkin kesin bir sonuç çıkarmak doğru değildir.

3. Eğriliğin tipi de önemlidir

Skolyoz tek tip bir eğrilik değildir.

Eğriliğin torasik, torakolomber veya lomber bölgede bulunması; eğrinin yapısal özellikleri, rotasyonu ve esnekliği gibi faktörler değerlendirmeye dahil edilir.

Sistematik bir derlemede, özellikle torasik eğriliklerin ve daha yüksek başlangıç Cobb açısının eğri ilerlemesi açısından öngördürücü faktörler arasında olduğu bildirilmiştir. Aynı çalışmada eğriliğin esnekliği ve bazı radyografik özelliklerin de ilerleme ile ilişkili olabileceği belirtilmiştir. [3]

Dolayısıyla “skolyoz var” demek tek başına yeterli bilgi değildir.

Hangi bölgede?
Kaç derece?
Ne kadar esnek?
Büyüme ne durumda?
Önceki kontrollerde değişiklik olmuş mu?

Bu soruların tamamı birlikte değerlendirilmelidir.

4. İskelet olgunluğu tamamlanmadıysa takip önem kazanır

Skolyozda büyüme potansiyeli ile eğriliğin derecesi birbirinden ayrı düşünülemez.

İskelet gelişimi tamamlanmamış ve belirgin büyüme potansiyeli bulunan bir çocukta, mevcut eğriliğin ilerleme ihtimali değerlendirilirken daha dikkatli takip gerekebilir.

Özellikle büyüme hızının arttığı dönemlerde takip aralıklarının belirlenmesi, klinik değerlendirme ve gerekli durumlarda radyografik kontrollerle birlikte planlanmalıdır.

Bununla birlikte, güncel araştırmalar radyografik takip aralıkları konusunda tüm hastalara uygulanabilecek tek bir şemanın bulunmadığını göstermektedir. Hastanın yaşı, kemik olgunluğu, eğrilik özellikleri ve önceki ölçümler birlikte dikkate alınmalıdır. [4]

5. Önceki ölçümlerde ilerleme görülmesi önemli bir bilgidir

Skolyoz değerlendirmesinde yalnızca mevcut röntgen değil, önceki görüntüler de önemlidir.

Örneğin önceki kontrolde 18 derece ölçülen bir eğriliğin daha sonraki kontrolde 25 dereceye çıkması, çocuğun büyüme süreciyle birlikte değerlendirilmesi gereken önemli bir değişikliktir.

Burada ölçüm farklılıklarının da dikkate alınması gerekir. Cobb açısı ölçümünde gözlemciler arasında belirli farklılıklar oluşabileceğinden, küçük değişiklikleri doğrudan “skolyoz ilerledi” şeklinde yorumlamak doğru olmayabilir.

Bu nedenle seri takiplerde ölçümlerin uygun koşullarda ve karşılaştırılabilir görüntüler üzerinden değerlendirilmesi önemlidir.

Skolyozda erken değerlendirme neden önemlidir?

Skolyozda amaç çocuğu gereksiz yere korkutmak değil, doğru zamanda doğru değerlendirmeyi yapabilmektir.

Özellikle büyüme çağında fark edilen omuz veya kalça seviyelerindeki farklılık, gövde asimetrisi, öne eğilme sırasında belirginleşen sırt çıkıntısı veya omurgada gözle görülür bir eğrilik varsa değerlendirme yapılması uygun olabilir.

Erken değerlendirme, her çocuğun tedaviye ihtiyacı olduğu anlamına gelmez.

Bazı çocuklarda yalnızca düzenli takip yeterli olabilir. Bazı çocuklarda skolyoza özgü fizyoterapi ve egzersiz yaklaşımları gündeme gelebilir. Daha yüksek ilerleme riski bulunan bazı durumlarda ise hekim tarafından korse tedavisi gibi seçenekler değerlendirilebilir.

Burada tedavi kararı; çocuğun yaşı, büyüme potansiyeli, Cobb açısı, eğriliğin özellikleri ve ilerleme riski gibi faktörler üzerinden kişiye özel olarak verilmelidir.

Eskişehir’de skolyoz değerlendirmesinde nelere dikkat ediyoruz?

Eskişehir skolyoz değerlendirmesi için başvuran çocuklarda yalnızca postür görüntüsüne bakarak karar vermek yerine, mevcut tıbbi değerlendirmeler ve çocuğun büyüme süreci birlikte ele alınmalıdır.

Skolyoz tanısı daha önce konulmuşsa önceki röntgenler ve doktor değerlendirmeleri önemlidir. Çocuğun mevcut durumu, eğriliğin özellikleri ve takip süreci incelenerek fizyoterapi açısından ihtiyaçlar belirlenebilir.

Skolyoza özgü egzersiz yaklaşımlarında amaç yalnızca “düz durmak” değildir. Çocuğun mevcut eğriliğine ve ihtiyaçlarına göre üç boyutlu postüral farkındalık, gövde kontrolü, solunum ve günlük yaşam aktivitelerine yönelik çalışmalar planlanabilir.

Ancak egzersizlerin skolyozun ilerlemesini kesin olarak engellediğini söylemek doğru değildir. Güncel sistematik derlemelerde skolyoza özgü fizyoterapi egzersizleriyle ilgili olumlu bulgular bulunmakla birlikte, özellikle uzun dönem ilerlemeyi önleme konusunda kanıtların kesinliği hâlâ sınırlıdır. [5]

Bu nedenle skolyoz tedavisi ve takibinde bilimsel kanıtlar ile çocuğun bireysel özelliklerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç: Skolyozun ilerleme riskini tek bir ölçüm belirlemez

Skolyozda “ilerler mi?” sorusunun tek bir cevabı yoktur.

İlerleme riskini değerlendirirken özellikle:

• Büyüme potansiyeli
• Cobb açısı
• İskelet olgunluğu
• Eğriliğin tipi ve bölgesi
• Eğriliğin esnekliği ve diğer radyografik özellikleri
• Önceki takiplerde meydana gelen değişiklikler

birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle büyüme çağındaki çocuklarda skolyozu yalnızca “kaç derece?” sorusuna indirgememek gerekir.

Bugünkü eğriliği bilmek önemlidir; ancak çocuğun büyüme sürecini ve eğriliğin zaman içerisindeki davranışını anlamak en az bunun kadar önemlidir.

Eskişehir’de çocuğunuzun skolyozu ile ilgili değerlendirme ve fizyoterapi süreci hakkında bilgi almak için mevcut tetkiklerinizle birlikte profesyonel değerlendirme alabilirsiniz.

Mesut Erdoğan Fizyoterapi – Eskişehir

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Skolyoz tanısı, ilerleme riski ve tedavi kararı kişisel değerlendirme gerektirir.