Boyun Fıtığı Nedir? Belirtileri, Tedavisi ve Ameliyat Gerektiren Durumlar

Boyun ağrısı, kürek kemiği çevresinde ağrı, kola yayılan uyuşma veya güç kaybı yaşıyorsanız bunun nedeni gerçekten boyun fıtığı mı? Her MR görüntüsünde görülen boyun fıtığı, yaşadığınız ağrının kaynağı olmak zorunda değildir. Bu nedenle boyun fıtığının tedavisinde en önemli basamaklardan biri, görüntüleme sonucunu tek başına değerlendirmek yerine şikâyetler ile fiziksel muayene bulgularını birlikte ele almaktır.

Boyun fıtığı nedir?

Boyun fıtığı, boyun omurları arasında bulunan disk yapısının zaman içerisinde yıpranması, yapısal bütünlüğünün değişmesi ve dışarı doğru taşarak sinir kökünü etkileyebilmesi sonucunda ortaya çıkabilir. Sinir kökünün etkilenmesi durumunda boyun ve kürek kemiği çevresinden kola yayılan ağrı, uyuşma, karıncalanma ve bazı durumlarda kas güçsüzlüğü görülebilir. Bu tablo tıbbi olarak servikal radikülopati olarak adlandırılır.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: MR’da boyun fıtığı görülmesi, mutlaka boyun fıtığına bağlı ağrı olduğu anlamına gelmez. Yaşla birlikte boyun omurgasında disk dejenerasyonu ve diğer yapısal değişiklikler oldukça sık görülür. Yapılan araştırmalarda herhangi bir şikâyeti olmayan kişilerde bile dejeneratif boyun omurga bulgularının yaygın olduğu gösterilmiştir. (PubMed)

Bu nedenle “MR’ımda boyun fıtığı çıktı, ağrımın sebebi kesinlikle bu” şeklinde düşünmek doğru değildir.

Boyun fıtığı belirtileri nelerdir?

Boyun fıtığının belirtileri, etkilenen sinir köküne ve sinir üzerindeki basının derecesine göre değişebilir. En sık karşılaşılan şikâyetler arasında:

• Boyun ağrısı
• Kürek kemiği ve omuz çevresinde ağrı
• Kola veya ele yayılan ağrı
• Kolda uyuşma ve karıncalanma
• Belirli kaslarda güç kaybı
• Refleks değişiklikleri
• Bazı hastalarda hareketlerle artan ağrı

bulunabilir.

Bununla birlikte her boyun ağrısı boyun fıtığı değildir. Kas, eklem, omuz, sinir sistemi veya farklı omurga problemleri de benzer şikâyetlere neden olabilir. Bu nedenle özellikle Eskişehir’de boyun fıtığı tedavisi araştırırken yalnızca MR sonucuna göre değil, ayrıntılı klinik değerlendirmeye göre hareket edilmesi önemlidir.

Boyun fıtığı nasıl teşhis edilir?

Tanı sürecinin temelinde öncelikle hastanın öyküsü ve fiziksel muayenesi bulunur. Hekim veya ilgili sağlık profesyoneli; kas gücünü, refleksleri, duyu değişikliklerini, boyun hareketlerini ve sinir kökü etkilenmesini düşündüren klinik testleri değerlendirir.

Gerekli durumlarda MR gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır. Ancak görüntüleme bulgularının hastanın şikâyetleriyle uyumlu olması gerekir. Özellikle 30 yaşından sonra asemptomatik dejeneratif bulguların yaygın olması, MR sonuçlarının klinik değerlendirmeyle birlikte yorumlanmasını önemli hale getirir. (PubMed Central (PMC))

Boyun fıtığı ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet. İlerleyici nörolojik kayıp veya cerrahi gerektiren başka bir durum bulunmadığında, birçok hastada öncelikle ameliyatsız tedavi tercih edilir. Servikal radikülopatinin doğal seyri genel olarak olumludur ve hastaların önemli bir bölümü zaman içerisinde cerrahi dışı yöntemlerle düzelme gösterebilir. (PubMed Central (PMC))

Fizyoterapi programı hastanın muayene bulgularına göre kişiselleştirilir. Tedavide;

• Terapötik egzersizler,
• Sinir mobilizasyonu ve nörodinamik teknikler,
• Uygun hastalarda manuel terapi,
• Servikal veya torakal bölgeye yönelik mobilizasyon teknikleri,
• Gerektiğinde traksiyon,
• Postür ve hareket alışkanlıklarının düzenlenmesi,
• Günlük yaşam aktivitelerinin yeniden yapılandırılması

gibi yaklaşımlardan yararlanılabilir.

Araştırmalar, özellikle manuel terapi, nöromobilizasyon ve egzersiz gibi yaklaşımların servikal radikülopati belirtilerinin azaltılması ve fonksiyonun geliştirilmesinde fayda sağlayabileceğini göstermektedir. Ancak herhangi bir tekniğin her hasta için aynı sonucu vereceği düşünülmemeli ve tedavi mutlaka klinik bulgulara göre planlanmalıdır. (PubMed)

Boyun fıtığında ameliyat ne zaman gerekir?

Boyun fıtığı bulunan herkesin ameliyat olması gerekmez. Cerrahi kararı; hastanın nörolojik durumu, ağrının şiddeti ve devamlılığı, uygulanan konservatif tedaviye yanıt, görüntüleme bulguları ve omurilik etkilenmesi gibi birçok faktör birlikte değerlendirilerek verilir.

Özellikle ilerleyici kas güçsüzlüğü, ilerleyen nörolojik kayıp veya omurilik etkilenmesini düşündüren bulgular cerrahi değerlendirme açısından önemlidir. Servikal miyelopati gelişmiş orta ve ağır vakalarda cerrahi tedavi önerilmektedir. (PubMed Central (PMC))

Bunun dışında, uygun süre boyunca uygulanan ameliyatsız tedaviye rağmen devam eden ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen radiküler ağrılarda da cerrahi değerlendirme gündeme gelebilir. (AAFP)

Ameliyat bazı doğru seçilmiş hastalarda hızlı ve etkili bir rahatlama sağlayabilir. Ancak her cerrahi işlemde olduğu gibi enfeksiyon, sinir veya damar yaralanması, anesteziye bağlı komplikasyonlar ve diğer cerrahi riskler söz konusudur. Ayrıca omurganın bir segmentine yapılan cerrahi sonrasında komşu segmentlerde dejeneratif değişiklikler görülebilmesi mümkündür; bu nedenle cerrahi kararı yalnızca MR’daki fıtık görüntüsüne bakılarak verilmemelidir.

Eskişehir’de boyun fıtığı tedavisi

Eskişehir boyun fıtığı tedavisi konusunda araştırma yapıyorsanız ilk hedef, yalnızca MR görüntüsündeki fıtığı tedavi etmek değil, şikâyetlerinizin gerçekten hangi yapıdan kaynaklandığını belirlemek olmalıdır.

Boyun fıtığı tanısı bulunan bir kişide tedavi planı; ağrının dağılımı, sinir sistemi bulguları, kas gücü, hareket kısıtlılıkları ve günlük yaşamda ortaya çıkan problemlere göre oluşturulmalıdır.

Özetle, boyun fıtığı her zaman ağrıya neden olmaz ve her boyun ağrısı boyun fıtığı değildir. Doğru tanı, uygun fiziksel muayene ve kişiye özel tedavi planı, ameliyatsız tedaviden fayda görme ihtimalini değerlendirmek açısından önemlidir. İlerleyici nörolojik kayıp gibi durumlarda ise gecikmeden hekim değerlendirmesi ve gerekli olduğunda cerrahi görüş alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Boyun fıtığı tamamen iyileşir mi?

Birçok servikal radikülopati vakasında belirtiler zaman içerisinde belirgin şekilde azalabilir. Ancak “fıtığın tamamen kaybolması” ile hastanın ağrısının ve fonksiyon kaybının düzelmesi aynı şey değildir. Tedavinin amacı öncelikle kişinin semptomlarını ve fonksiyonunu iyileştirmektir. (PubMed Central (PMC))

Boyun fıtığı kola ağrı yapar mı?

Evet. Sinir kökünün etkilenmesi durumunda boyundan omuz, kürek kemiği, kol ve ele doğru yayılan ağrı, uyuşma veya karıncalanma görülebilir.

Boyun fıtığında ameliyat şart mı?

Hayır. Birçok hasta cerrahiye ihtiyaç duymadan iyileşebilir. Ancak ilerleyici nörolojik kayıp, omurilik etkilenmesi veya uygun konservatif tedaviye rağmen devam eden ciddi şikâyetlerde cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Boyun fıtığı için fizik tedavi işe yarar mı?

Uygun hastalarda egzersiz, manuel terapi, nörodinamik uygulamalar ve diğer fizyoterapi yöntemleri semptomların azaltılmasına ve fonksiyonun geliştirilmesine yardımcı olabilir. Tedavi, muayene sonucuna göre kişiselleştirilmelidir. (PubMed)

Boyun fıtığı için MR gerekli midir?

Her boyun ağrısında hemen MR çekilmesi gerekmez. Klinik değerlendirme önceliklidir. Belirtilerin devam etmesi, nörolojik bulguların ortaya çıkması veya ilerlemesi gibi durumlarda MR gerekli olabilir. (AAFP)

Kaynakça

1. Childress MA, Becker BA. Nonoperative Management of Cervical Radiculopathy. American Family Physician. 2016;93(9):746-754. (AAFP)
2. Smith SS, Stewart ME, Davies BM, Kotter MRN. The Prevalence of Asymptomatic and Symptomatic Spinal Cord Compression on Magnetic Resonance Imaging: A Systematic Review and Meta-analysis. Global Spine Journal. 2021;11(4):597-607. DOI: 10.1177/2192568220934496. (PubMed)
3. Fehlings MG, Tetreault LA, Riew KD, et al. A Clinical Practice Guideline for the Management of Patients With Degenerative Cervical Myelopathy. Global Spine Journal. 2017. (PubMed Central (PMC))
4. Borrella-Andrés S, Marqués-García I, Lucha-López MO, et al. Manual Therapy as a Management of Cervical Radiculopathy: A Systematic Review. BioMed Research International. 2021;2021:9936981. DOI: 10.1155/2021/9936981. (PubMed)
5. Romeo A, Vanti C, Boldrini V, et al. Cervical Radiculopathy: Effectiveness of Adding Traction to Physical Therapy—A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Physical Therapy. 2018;98(4):231-242. DOI: 10.1093/ptj/pzy001. (PubMed)
6. Thoomes EJ, Scholten-Peeters W, Koes B, Falla D, Verhagen AP. The Effectiveness of Conservative Treatment for Patients With Cervical Radiculopathy: A Systematic Review. Clinical Journal of Pain. 2013;29(12):1073-1086. DOI: 10.1097/AJP.0b013e31828441fb. (PubMed)